Gutuna

Parlamentari horiek, dakizuenez, hiriko txikizkako merkataritzak urteak daramatza salmentamurrizketarekin eta merkataritza-establezimenduen itxierekin. Egoera horrek okerrera egin du azken urteotan, txikizkako erosketak Online Salmentarako Plataforma handietara bideratu direlako,
batez ere amerikarrak eta asiarrak. Europan, txikizkako merkataritzaren arloan, aduana-, zerga-, lan-, ingurumen- eta hirigintza-legerien sistema bat genuen, nabarmen hobetzeko modukoa, logikaz eta borroka sendoz, baina gure gizarteari eutsiz.

On-Line Salmentarako Plataforma Handi hauek, gure sisteman sartu direnak, elefante gisa, harrerian sartu direnak, legezko esparru guztietan alfonbra gorriak dituztenak eta gure gizarte- eta
hirigintza-eredua suntsitzen dutenak. Gobernuek aurreko finantza-krisian erabilitako erantzunsistema eta -ideario berarekin jarraitzen badute, eta legediak berehala aldatu gabe, gure gizarte osoaren egungo errealitatera egokituz, arriskuan jarriko dituzte.

On-Line salmentaren kasuistika askotarikoa eta deskribatzeko konplexua da. Oro har, plataforma handi horiek Euskaditik kanpo dute egoitza, eta mundu osoko enpresa propioen sare labirintikoak sortzen dituzte. Europan saltzeko, Europako Erkidegotik kanpo zuzenean fakturatzen dute, edo Luxenburgo bezalako paradisu fiskaletan ezartzen dute egoitza. Batzuek sukurtsalak ezartzen dituzte Espainian, eta zati bat Estatuan ordaintzen dute, baina zati bat ezezaguna da guretzat; izan ere, Luxenburgon gordailatzen dituzten kontuetan ez dute banakatzen herrialde bakoitzarena; beraz, Espainian egiten duten zerga-ordainketa ezezaguna da guretzat, eta, ziur aski, bilbaduraren emaitza da zerga gehienak Luxenburgon bertan ordaintzen direla.

Nolanahi ere, oso arantzel eta kontrolatzen zaila den muga-zergen sistema izango dute. Mundu osotik salgaiak ekartzen dira, eta egokierazko herrialdeetako portuetan deskargatzen dira. Portuek
eraginkortasun deitzen diote, eta gero Europako herrialde guztietan mugitzen dituzte beren enpresa-bilbeekin eta kontrolatzen zailak direnekin. Gaineratu behar da ez gaudela ados mugazergen eta BEZaren sistemarekin. Sistema horren bidez, “zergetatik salbuetsita egongo dira 22 €- tik gorako balio orokorra ez duten ondasunen inportazioak, adibidez, elastiko bat, eta 150 €-ra arte ez da muga-zergarik ordainduko; nolanahi ere, faktura horien benetako zenbatekoa kontrolatzea zaila izateaz gain, muga-zergak funtzionarioen eta postako langileen nahierarako geratzen dira.

Gero, txikizkako salmentarako salgaia On-Line Salmenta Plataforma Handien azken biltegira iristen denean, salgaiak aldiriko eremuetan kokatu nahi dira, eta ez dira txikizkako salmentarako merkataritza-eraikintzat hartzen; hori da, hain zuzen ere, hirigintzaz ari garela, beren jardueraren
eta espazioaren %100, eta, beraz, merkataritza-gune handiei buruzko gure legeria aplikatu behar zaie. Berriz ere sistemaren josturak bilatu nahi dituzte, nahi dutena egiteko eta ahalik eta gutxien ordaintzeko.’ (Honekin batera bidaltzen dizuegu komunikabideei eta dagokien udalari bidalitako
idatzia).

Honaino iritsita, badugu On-Line paketea, On-Line erositako kamisetarekin, gure lurraldean barna ibiltzen, zergen eta aduanen kontrol zailarekin; gehienetan, ez diete ezer ordaintzen gure etxeei, eta gure udalerriko etxe batera iristen dira, eta ez dute ezer ordaintzen, gure espaloiak, argia, zabor-bilketa eta abar erabiltzen dituzte, baina ez diote ezer ordaintzen gure udalari.

Eta nola laguntzen dute plataforma handi horiek gure gizarte-segurantzan? On-Line saldutako edo merkataritza fisikoan saldutako merkantzia baten azken entregan dagoen aldea da bidalketa ez dela iristen merkataritza bateratura, eta merkatariak eta bere langileek banatzen dituzte herritarrari; aldiz, On-Line Salmentan, azken miliatik aurrera, plataformetako plantilla ez diren pertsonek ematen diote beti herritarrei, baizik eta langile azpikontratatuak eta faltsuak azpikontratatzen
dituzten bilbadura-enpresen bidez. Gai honen inguruko eztabaida eta eztabaida handiak ezagunak dira. Horren ondorioz, gure lanaldi-sistema txikitzen laguntzen dute, eta, seguru asko, plataformen kasuan, produktuaren azken kostuari egotz dakizkiokeen gizarte-segurtasuneko kostuak produktu berak merkataritza fisiko batek saltzean duen kostua baino askoz txikiagoak dira.

Kontuan hartu beharko dugu, halaber, gurekin harremanetan dauden talde ekologista guztiek defendatzen duten bezala, plataforma handi horiek sortzen duten karbono-aztarna hirimerkataritzaren bidez sortzen dena baino askoz handiagoa dela.

Erosketa-aukera baten eta bestearen arteko aldea oso garrantzitsua da gure gizartearentzat; erosketa-aukera baten eta bestearen arteko aldea da, gure saltokiek egindako salmentaren kasuan, plataforma handi horiei erositakoak ez bezala, 22 €-ko kamiseta hori zerga guztiak hemen
ordaindu dituela. (aduanak, BEZak, PFEZak, udal-zergak, errentaren gaineko zergak, gizartesegurantzako kuota handiagoa, etab.) eta karbono-aztarna txikiagoarekin; Legebiltzarrak oso kontuan hartu behar du hori, eta, gainera, gizarte osoari helarazi behar dio. Plataforma horietara
erosteak gizartea pobretzea dakar, guztiontzako lan-baldintza okerragoak eta zerbitzu publiko okerragoak.

Gure buruari galdetzen diogu: nola liteke halako aurreikuspenik eza? nola liteke hori gertatzea?
Orain, gainera, iritsi berria da pandemia hori, eta saltoki txikientzat ekaitz perfektua izan da.’

(Aurreko konfinamenduan ere salatu genuen gure osasun- eta merkataritza-sailetan eta Espainiako Gobernuko ministerioetan bertan gure kexa; izan ere, “funtsezkoak ez diren” denda guztiak itxi beharrean geunden”, plataforma horiek era guztietako produktuak saltzen eta zure etxera eramaten jarrai zezaketen, horrek alferrikako osasun-arriskurik ekarriko ez balu bezala. Ez zitzaigun kasurik egin. Frantzian, debekatu egin zitzaien).

Pandemia horrek agerian utzi du zer izango den gure gizartea udalerrian merkataritzarik gabe, eta zer garrantzi duten funts publikoek.

Legebiltzarrak “interes orokorreko” hiri-merkataritza txikia hartu zuen iaz Saltoki Handiei buruzko gure legea onartu zuenean, eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren iritzi berberarekin bat datorrenean. Beraz, gure ustez, guztiz beharrezkoa da gure Legebiltzarreko Merkataritza
Batzordeak gai horretarako berariazko batzorde bat sortzea, eta Legebiltzarrak, bere aurrekontuen bidez, beharrezko diren funtsez hornitzea gure Gobernuak, gure erakundeekiko koordinazioz.

Eusko Legebiltzarrari eskatzen diogu Euskadiko txikizkako merkataritzari plataforma horien aurrean laguntzeko benetako borondatea erakusteko, eta Euskadiko udalei Plan Orokorrak gure Saltoki Handien Legera egokitzeko eskatzea.

Euskaldendak-en, gure herrialdeko merkataritza fisikoaren alde egiten dugu, eta beharrezkotzat jotzen dugu hura digitalizatzea eta gure saltokiek erakusleiho bat eta On Line Salmenta Kanala
izatea.

Aspalditik ari gara gure elkarteek dagoeneko WEBak dituzten proiektu bat garatzen; gainera, Euskadiko ekoizle guztiak biltzen dituen WEB bat (Euskalproduktuak) eta On Line Salmenta Plataforma bat (dendago) ditugu.

Euskaldendak-ek dagoeneko hasi du estrategia hori zenbait udalerritan, Euskaldendak-en 73 elkarteek udal-mailako WEB bat izan dezaten, denda, zerbitzu, produktore eta eskulangile guztien direktorioarekin, Wasap bidezko salmenta-taldeekin eta etxez etxeko salmentarekin, On Line
salmentarekin, Facebook eta Instagramen bidez. Estrategia horren amaieran, WEB hauetatik OnLine saltzen duten guztiak gure Online Plataformara igoko dira: “ http://www.dendago.com”.

Gure proiektuaren desberdintasuna da euskal sare osoarentzat onuragarria dela eta gure arauak betetzen dituela eta Euskadin bere zerga-betebehar guztiak dituela.

Euskal Autonomia Erkidegoan, alde handia dago herritarrek gure saltokietan erosten dituzten multinazionalen plataforma handi horietan erostearen eta, hala, finantza- eta zerga-ihes handiak
saihestearen artean. Gainera, gure saltokien digitalizazioaren alde egiten badugu kanpoko erosketak erakartzeko, Euskadiko kontuetarako aldea izugarria litzateke.

Horregatik ez dugu ulertzen zer tratamendu ematen zaion gure merkataritzari betidanik Euskadiko

Aurrekontuetan. (Aparteko gaia da aurtengo salbuespen txikia pandemiagatik).

Betidanik, aurrekontuek lehen sektorera eta industriara bideratzen dute, eta, biak batuta, +- BPGan eta lanpostuetan garrantzitsuen bikoitza dira, merkataritzan baino 30 aldiz aurrekontu handiagoa (hori ez da inola ere Merkataritza Sailaren errua, baizik eta Gobernu Kontseiluaren borondate etengabea).

Gure ustez, jarduera hau ez da ez adimentsua ez ordaingarria, gaiak gure gizarte osoarentzat duen garrantzia dela eta. Horregatik, jarduera hori zuzentzeko eta datorren urterako hirimerkataritzan nabarmen inbertitzen duten aurrekontuak onartzeko eskatzen diegu. Zifra handiak behar dira egungo joera aldatzeko eta egoerari buelta emateko lanari ekiteko.

Amador Viteri Euskaldendak Batzordea